ضایعه نخاعی چیست و چه علائم و عوارضی دارد؟

آسیب نخاعی شامل آسیب به هر بخشی از طناب نخاعی می‌شود. از مهمترین دلایل ایجاد ضایعه نخاعی تصادفات رانندگی است. برخی از علائم آسیب دیدن نخاع شامل اختلالات حسی، مشکلات حرکتی و درد است که برای درمان آن تکنیک‌های فیزیوتراپی نخاع می‌تواند بسیار راهگشا و مفید باشد. در این مقاله به بررسی علائم و عوارض ضایعه نخاعی می‌پردازیم و روش‌های تشخیص و درمان آن را شرح می‌دهیم.

ضایعه نخاعی چیست؟

ضایعه نخاعی یا آسیب طناب نخاعی (Spinal Cord Injury) که تحت عنوان له شدن نخاع نیز شناخته می‌شود، به آسیب وارد شده به دسته‌ای از اعصاب و رشته‌های عصبی اشاره دارد که وظیفه ارسال و دریافت سیگنال‌ها از مغز را بر عهده دارند. طناب نخاعی مجموعه‌ای ضخیم از رشته‌های عصبی است که امکان ارتباط مغز با سایر اعصاب در سراسر بدن را فراهم می‌کند. این طناب یکی از دو بخش سیستم عصبی مرکزی به‌شمار می‌آید. در ابتدا، نخاع به اعصاب نخاعی متصل می‌شود؛ این اعصاب همچون رمپ‌های ورودی و خروجی عمل می‌کند و سپس به اعصاب محیطی می‌پیوندند که در نقاط مختلف بدن منشعب می‌شوند.

سیگنال‌های عصبی مانند خودروهایی هستند که در این بزرگراه حرکت می‌کنند و از رمپ‌ها استفاده می‌کنند. ضایعه نخاعی به بسته شدن خطوط در این بزرگراه شباهت دارد. اما برخلاف یک بزرگراه واقعی، نخاع هیچ مسیر انحرافی ندارد. اگر مسیری بسته شود، آن پیام به هیچ وجه نمی‌تواند به مقصد برسد. اگر آسیب به اندازه کافی شدید باشد، این بسته شدن می‌تواند دائمی باشد و همین امر منجر به فلج و سایر علائم آسیب شدید نخاعی می‌شود.

آسیب نخاعی غالبا باعث تغییرات دائمی در قدرت، احساس و سایر عملکردهای بدن می‌شود. علاوه بر این، افرادی که دچار آسیب نخاعی شده‌اند ممکن است عوارض جانبی ذهنی، عاطفی و اجتماعی را نیز تجربه کنند. بسیاری از دانشمندان امیدوارند که پیشرفت‌های تحقیقاتی در آینده امکان ترمیم آسیب‌های نخاعی را فراهم کند. مطالعات تحقیقاتی در سراسر جهان ادامه دارد. در این میان، درمان‌ها و توانبخشی به بسیاری از افراد مبتلا به آسیب نخاعی اجازه می‌دهد تا زندگی سازنده و مستقلی داشته باشند.

چندین واقعیت درباره آسیب نخاعی (منبع: سازمان جهانی بهداشت)

• در سراسر جهان، بیش از ۱۵ میلیون نفر با آسیب نخاعی زندگی می‌کنند.
• در اکثر موارد آسیب نخاعی به دلیل تروما، از جمله سقوط،تصادفات جاده‌ای و خشونت است که این موارد قابل پیشگیری هستند.
• افراد مبتلا به ضایعه نخاعی در معرض خطر ابتلا به شرایط ثانویه ناتوان‌کننده و حتی تهدیدکننده زندگی هستند که می‌تواند باعث مرگ و میر زودرس شود.
• آسیب نخاعی با کاهش نرخ ثبت‌نام در مدارس و مشارکت اقتصادی همراه است و هزینه‌های قابل‌توجهی برای فرد و جامعه به دنبال دارد.
• پیشگیری، درمان، توانبخشی و فیزیوتراپی مداوم برای کاهش شدت آسیب نخاعی ضروری است.

آناتومی اعصاب نخاع

نخاع یک ستون نرم و استوانه‌ای از سلول‌های متراکم (سلول‌های عصبی و گلیال)، رشته‌های عصبی که سیگنال‌های عصبی را منتقل می‌کنند (به نام آکسون‌ها) و رگ‌های خونی است. نخاع اطلاعات را بین مغز و سایر قسمت‌های بدن ارسال و دریافت می‌کند. میلیون‌ها سلول عصبی در نخاع الگوهای پیچیده‌ای از حرکات مانند تنفس ریتمیک و راه رفتن را هماهنگ می‌کنند.

نخاع از مغز تا قسمت پایین کمر از طریق کانالی در مرکز مهره‌ها امتداد می‌یابد. مانند مغز، نخاع توسط سه لایه بافت محافظت می‌شود و توسط مایع نخاعی احاطه شده است که به عنوان ضربه‌گیر در برابر شوک یا آسیب عمل می‌کند.

درون نخاع شامل موارد زیر است:

• مجموعه‌ای از سلول‌های عصبی و شاخه‌های آن‌ها که با سلول‌های عصبی دیگر برای ارسال و دریافت اطلاعات ارتباط دارند (ماده خاکستری).
• دسته‌هایی از رشته‌های عصبی (آکسون‌ها)، که برخی از آن‌ها با مخلوطی از پروتئین‌ها و مواد چرب‌مانند (ماده سفید) پوشانده شده‌اند که سلول‌های عصبی را در فواصل طولانی‌تری به هم متصل می‌کنند.

انواع دیگری از سلول‌های عصبی دقیقا خارج از نخاع قرار دارند و اطلاعات را به مغز و از مغز منتقل می‌کنند که عبارتند از:

• اعصاب نخاعی گردنی (C1 تا C7) در گردن، سیگنال‌ها را به پشت سر، گردن، شانه‌ها، بازوها و دست‌ها، و دیافراگم کنترل می‌کنند.
• اعصاب نخاعی سینه‌ای (T1 تا T12) در قسمت میانی-بالایی کمر، سیگنال‌ها را به عضلات قفسه سینه، برخی از عضلات کمر و بسیاری از سیستم‌های اندام‌ها کنترل می‌کنند.
• اعصاب نخاعی کمری (L1 تا L5) در پایین کمر، سیگنال‌ها را به قسمت‌های پایین‌تر شکم و کمر، باسن، برخی از قسمت‌های اندام‌های تناسلی خارجی و قسمت‌هایی از پاها کنترل می‌کنند.
• اعصاب نخاعی خاجی (S1 تا S5) در پایین کمر، سیگنال‌ها را به ران‌ها و قسمت‌های پایین پاها، بیشتر اندام‌های تناسلی خارجی و ناحیه اطراف مقعد کنترل می‌کنند.

ستون فقرات که طناب نخاعی را احاطه کرده و از آن محافظت می کند، از ۳۳ حلقه استخوانی (مهره)، بالشتک های غضروفی (دیسک) و فضاهای باریکی به نام فورامن تشکیل شده است که به عنوان گذرگاه اعصاب نخاعی برای رفت و آمد به بقیه قسمت‌ها عمل می‌کند.

انواع آسیب نخاعی

توانایی کنترل بازوها یا پاها پس از آسیب نخاعی به دو عامل بستگی دارد که متخصصان انواع ضایعه نخاعی را بر این اساس به دو دسته طبقه‌بندی می‌کنند که عبارتند از:

1. آسیب نخاعی بر اساس شدت
2. آسیب نخاعی بر اساس محل آسیب

همچنین لازم به ذکر است که پایین‌ترین قسمتی از نخاع که پس از آسیب، سالم باقی مانده، به عنوان سطح عصبی آسیب شناخته می‌شود.

آسیب نخاعی بر اساس شدت

آسیب نخاعی بر اساس شدت می‌توان به دو نوع کامل یا ناقص تقسیم‌بندی می‌شود.

ضایعه نخاعی کامل

یک ضایعه نخاعی کامل، به این معنی است که هیچ ارتباط عصبی در پایین محل آسیب وجود ندارد. کنترل، احساس و عملکرد عضلانی پایین قسمت آسیب از بین می‌رود. آسیب نخاعی کامل بیشتر در ارتباط با قطع عرضی نخاع، صدمات عروقی شدید، کشش‌های طولی طناب نخاعی یا فشارهای شدید به نخاع ایجاد می‌شود.

در ضایعات کامل به دلیل قطع ارتباط نخاع با مغز، ادراک حسی و کنترل حرکتی فرد مختل شده و در این موارد پیش‌آگهی جهت برگشت عملکرد حسی-حرکتی ضعیف است.

ضایعه نخاعی ناقص

ضایعه نخاعی ناقص، به این معنی است که نخاع هنوز می‌تواند برخی از پیام‌ها را به مغز یا از مغز ارسال کند. افرادی که دچار آسیب‌های ناقص می‌شوند، هنوز کمی احساس، عملکرد و کنترل عضلانی در پایین محل آسیب خود دارند. اگر برگشت عملکردهای حسی یا حرکتی سریع باشد، پیش‎آگهی ازنظر بهبود عصبی نیز خوب خواهد بود.

آسیب نخاعی بر اساس محل آسیب

طناب نخاعی از زیر پیاز مغز (بصل النخاع) در ناحیه پس‌‎سری شروع می‌شود و انتهای آن در سطح مهره اول یا دوم کمری است. بنابراین، طول نخاع نسبت به ستون فقرات کوتاه‌تر است (حدود ۲۵ سانتی متر).

انتهایی‌ترین قسمت طناب نخاعی را به دلیل مخروطی بودن، مخروط انتهایی می‌نامند. ریشه‌های اعصاب کمری و خاجی که از طناب نخاعی منشعب می‌شوند، نسبت به سایر ریشه‌های اعصاب نخاعی مسیر بیشتری را طی می‌کنند. ازطرفی چون این ریشه‌ها (ریشه‌های کمری و خاجی) به صورت دم اسب از نخاع خارج می‌شوند، ناحیه‌ای را ایجاد می‌کنند که منطقه دم اسبی می‌نامند.

امکان آسیب نخاع در هر سطحی از طناب نخاعی وجود دارد. احتمال آسیب در دو ناحیه C6-C7 و T12-L1 بیشتر از سایر نواحی طناب نخاعی است که علت آن تحرک زیاد یک قسمت و ثبات (تحرک کمتر) در ناحیه دیگر است.

تقسیم‌بندی ضایعات نخاعی بر اساس محل آسیب شامل موارد زیر است:

• ضایعه نخاعی گردن
• ضایعه نخاعی کمر و سینه‌ای
• آسیب نخاعی منطقه دم اسبی

ضایعه نخاعی گردن

اگر ضایعه نخاعی در سطح گردن باشد، با توجه به شدت آسیب باعث ایجاد ضعف اندام‌ها یا فلج چهاراندام می‌گردد.

ضایعه نخاعی کمر و سینه‌ای

ضایعه در سطح سینه‌ای یا ناحیه کمری منجر به ضعف اندام‌های تحتانی یا فلج اندام‌های تحتانی می‌شود.

آسیب نخاعی منطقه دم اسبی

آسیب‌ رشته‌های دم اسب، نمای بالینی ویژه‌ای به صورت فلج شل دو پا، بی‌اختیاری ادرار و مدفوع و همچنین بی‌حسی نسبت به درد و حرارت در ناحیه زینی ایجاد می‌کنند. آسیب به منطقه دم اسبی یک ضایعه نورون حرکتی تحتانی است.

علائم آسیب نخاعی

علائم آسیب نخاعی به نوع سیگنال‌های آسیب‌دیده بستگی دارد. سه نوع سیگنال وجود دارد که ضایعه نخاعی می‌تواند بر آن‌ها تاثیر بگذارد: سیگنتل‌های حسی، حرکتی و خودکار.

علائم حسی آسیب نخاعی

سیگنال‌های حسی اطلاعات را به مغز منتقل می‌کنند. آن‌ها به مغز درباره دنیای اطراف و وضعیت بدن اطلاعات می‌دهند. نخاع عمدتا سیگنال‌های لمسی (بر پایه لمس) را کنترل می‌کند. این موارد شامل دما، فشار، ارتعاش، بافت و … هستند. همچنین حس خودموقعیتی (پروپریوسپشن) را نیز کنترل می‌کند. اگر در اتاقی کاملا تاریک دستتان را به سمت صورتتان ببرید و قبل از اینکه به بینی‌تان برخورد کند، متوقف کنید، این یک نمونه از پروپریوسپشن است.

نمونه‌هایی از علائم حسی ضایعه نخاعی شامل موارد زیر است:

• درد
• بی‌حسی
• گزگز یا احساس سوزن‌سوزن شدن

علائم حرکت آسیب نخاعی

سیگنال‌های حرکتی از مغز به عضلات منتقل می‌شوند. این سیگنال‌ها مسئول حرکت بخش‌های مختلف بدن هستند.

علائم حرکتی آسیب نخاعی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• ضعف و کاهش قدرت
• فلج و عدم کنترل عضلات
• اسپاستیسیته (عضلاتی که به‌طور غیرقابل‌کنترل منقبض می‌مانند)

علائم خودکار آسیب نخاعی

سیگنال‌های خودکار فرآیندهایی را که نیازی به فکر کردن درباره آن‌ها ندارید، کنترل می‌کنند (“خودکار” به معنای “اتوماتیک” است و سیگنال‌های خودکار فرآیندهای اتوماتیک را کنترل می‌کنند).

علائم خودکار می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• اختلالات ضربان قلب، به‌ویژه کاهش ضربان قلب
• اختلالات فشار خون، به‌ویژه فشار خون پایین
• اختلالات دمای بدن، به‌ویژه دمای پایین بدن
• بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع
• اختلال نعوظ

عوارض قطع نخاع

آسیب‌های نخاعی می‌توانند عوارض جدی و دائمی داشته باشند. این آسیب‌ها معمولا باعث از دست دادن کامل یا جزئی توانایی در قسمت‌های مختلف بدن، پایین‌تر از محل آسیب می‌شوند که می‌تواند منجر به فلج شود. انواع فلج ناشی از عارضه نخاعی شامل دو مورد زیر است:

• تتراپلژی یا فلج چهار اندام
• پاراپلژی یا فلج کامل پاها وتنه در هر دو سمت

تتراپلژی یا فلج چهار اندام

تتراپلژی که گاهی به عنوان «کوادری‌پلژی» نیز شناخته می‌شود، نوعی از فلج از گردن به پایین است و شامل آسیب به قسمت‌های گردنی نخاع می‌شود. عوارض ممکن است بسته به محل آسیب متفاوت باشد.

پاراپلژی یا فلج کامل پاها وتنه در هر دو سمت

این فلج فقط قسمت پایین بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهد و شامل آسیب به قسمت‌های سینه‌ای، کمری یا خاجی نخاع می‌شود. عوارض آن نیز بسته به محل آسیب متفاوت است، اما معمولا عملکردها و توانایی‌های بدن از قفسه سینه به پایین را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

سایر عوارض احتمالی آسیب نخاع شامل موارد زیر است:

• دیس‌رفلکسی خودکار (با آسیب در T6 یا بالاتر، یعنی ششمین عصب نخاعی سینه‌ای)
• شوک نخاعی (نوروژنیک)
• درد عصبی (درد نوروپاتیک)
• ذات‌الریه
• عفونت‌های دستگاه ادراری
• لخته‌های خون در پاها و ریه‌ها
• زخم‌های فشاری
• سپسیس یا گندخونی
• مرگ (به‌خصوص زمانی که آسیب در قسمت بالایی نخاع باشد)

دلایل آسیب نخاعی

آسیب‌ نخاعی می‌تواند ناشی از آسیب به خود نخاع یا استخوان‌هایی باشد که نخاع را احاطه کرده‌اند که به عنوان مهره شناخته می‌شود. صدمات همچنین ممکن است در نتیجه آسیب به رباط‌ها یا دیسک‌های ستون فقرات رخ دهد. یک ضربه ناگهانی و آسیب‌زا به ستون فقرات می‌تواند باعث شکستگی، دررفتگی، له شدن یا فشرده شدن یک یا چند مهره شود. شلیک گلوله یا نفوذ اجسام برنده به نخاع و قطع شدن آن نیز می‌تواند باعث آسیب نخاع شود.

آسیب نخاعی معمولا شامل چندین فاز است. مرحله اول آسیب اولیه نام دارد. اما در ساعات و روزهای بعد، یک آسیب ثانویه نیز می‌تواند ایجاد شود و باعث تورم و آسیب بیشتر به نخاع شود. آسیب ثانویه معمولا در طی روزها یا هفته‌ها رخ می‌دهد که به دلیل خونریزی، تورم و تجمع مایعات در داخل و اطراف نخاع پس از آسیب است.

آسیب نخاعی از عوامل مهم اختلالات حسی، حرکتی، دستگاه ادراری یا ترکیبی از این موارد است. تصادفات اتومبیل شایع‌ترین علل ضایعه نخاعی هستند و از دیگر دلایل آن می‌توان به سقوط، حوادث ورزشی و زخم‌های ناشی از شلیک گلوله اشاره کرد.

آیا دنبال تمرینات ورزشی مناسب برای تنگی کانال نخاعی هستید؟

روش‌های تشخیص ضایعه نخاعی

پزشک متخصص معمولا می‌تواند آسیب نخاعی را با استفاده از چندین روش تشخیص دهد که شامل موارد زیر است:

• بررسی فیزیکی
• بررسی عصبی‌شناختی
• اسکن‌های تصویری
• آزمایش‌های تشخیصی

بررسی فیزیکی

بررسی فیزیکی با هدف شناسایی نشانه‌ها یا شواهدی از میزان آسیب‌دیدگی انجام می‌شود.

بررسی عصبی‌شناختی

بررسی عصب‌شناختی برای آزمایش توانایی‌های خاص سیستم عصبی انجام می‌شود. این تست شامل بررسی میزان قدرت و حس در افراد است و با این هدف انجام می‌شود که توانایی بیمار در میزان حرکت اندام‌ها مشخص شود.

اسکن‌های تصویری

اسکن‌های تصویری شامل سی‌تی اسکن (CT) و ام آر آی (MRI) است. اسکن‌های CT سریع‌تر هستند و مشکلات یا آسیب‌های مربوط به استخوان را نشان می‌دهند. اسکن‌های MRI بیشتر طول می‌کشند اما تصاویر بسیار دقیقی از استخوان‌ها، بافت‌های نرم، اعصاب و … فراهم می‌کنند.

آزمایش‌های تشخیصی

آزمایش‌های تشخیصی شامل تست‌های الکترومیوگرافی و آزمایش‌های هدایت عصب است. این آزمایشات سیگنال‌های الکتریکی را که به عضلات می‌رسد اندازه‌گیری می‌کنند و می‌تواند در شناسایی آسیب‌های عصبی یا نخاعی که با سیگنال‌ها مداخله دارند، مفید باشند.

درمان ضایعه نخاعی چگونه است؟

درمان آسیب‌های نخاعی بسیار متنوع است. اولین نکته‌ای که در درمان آسیب نخاعی باید مورد توجه قرار گیرد، این است که آیا آسیب به دلیل تروما رخ داده است یا خیر. به طور کلی، آسیب نخاعی یک مشکل اورژانسی است و باید به سرعت بررسی شود. مهمترین دلایل اورژانسی بودن ضایعات نخاعی شامل موارد زیر است:

• عفونت‌ها که اگر درمان نشوند ممکن است به سرعت خطرناک شوند
• کاهش جریان خون (اسکمی)؛ بازسازی جریان خون یک اولویت اساسی و زنده‌نگه‌دارنده است.
• شرایط ایمنی ذاتی که در صورت عدم درمان می‌توانند باعث ایجاد واکنش‌های شدیدی شوند (مانند سندروم گیلن باره)

درمان آسیب‌های نخاعی ناشی از تروما

در صورت ایجاد آسیب نخاعی در اثر تروما (مانند سقوط از ارتفاع یا تصادف) باید با احتیاط عمل کنید و اقدامات لازم جهت جلوگیری از پیشرفت آسیب انجام دهید. افراد بدون آموزش و مهارت مناسب نباید فردی را که مشکوک به آسیب نخاعی است، حرکت دهند. تنها استثنا زمانی است که عدم حرکت فرد مجروح ممکن است او را در خطر فوری مرگ یا آسیب بیشتر قرار دهد (مانند در یک تصادف خودرو که خودرو در حال سوختن است).

پرسنل پزشکی اورژانسی معمولا اولین افرادی هستند که یک آسیب نخاعی به دلیل تروما را ارزیابی می‌کنند. هدف آن‌ها ثابت نگه داشتن نخاع و محدود یا پیشگیری از آسیب نخاعی است.

در مراکز بیمارستانی، درمان آسیب‌های نخاعی ناشی از تروما عمدتا در واحدهای مراقبت ویژه (ICU) انجام می‌شود. درمان آسیب نخاعی اغلب شامل جراحی، مصرف دارو و استفاده از دستگاه‌های حمایتی در محل آسیب نخاع جهت جفظ پایداری آن است.

آسیب نخاعی ناشی از علل غیر ترومایی

درمان‌های آسیب نخاعی ناشی از عوامل غیر ترومایی می‌توانند بسیار متفاوت باشند. این نوع آسیب نخاعی بیشتر به دلیل علتی که آنها را ایجاد می‌کند، وابسته‌اند، اما عوامل دیگر نیز می‌توانند نقش داشته باشند. متخصص مغز و اعصاب بهترین شخص برای گفتگو در مورد درمان ضایعه نخاعی ناشی از علل غیر ترومایی است.

درمان ضایعه نخاعی با فیزیوتراپی

برخی از تکنیک‌های فیزیوتراپی برای درمان ضایعه نخاعی شامل موارد زیر است:

1. تمرینات دامنه حرکتی ( تمرینات غیر فعال در مفاصل و اندام های فلج- تمرینات فعال)
2. تمرینات و حرکات غیر فعال در مفاصل و اندام های فلج
3. تمرینات و حرکات مفاصل غیر فلج
4. آموزش و تمرینات درمانی جهت جا به جایی و انتقال وزن
5. استفاده از بیوفیدبک جهت تلاش آگاهانه برای حرکت عضلات فلج
6. تحریک الکتریکی FES برای تقویت و انقباض عضلانی
7. TENS ، US، گرمادرمانی جهت کاهش درد
8. فیزیوتراپی کف لگن جهت درمان بی اختیاری ادرار و نقص عملکرد جنسی

توانبخشی آسیب نخاعی شامل چه مواردی است؟

مدیریت و توانبخشی در آسیب‌ نخاعی به سطح و نوع آسیب بستگی دارد. افرادی که دچار آسیب نخاعی می‌شوند اغلب به درمان اولیه در بخش مراقبت‌های ویژه نیاز دارند و فرآیند توانبخشی نیز معمولا در همین بخش مراقبت‌های ویژه شروع می‌شود و پس از آن درمان در یک بخش تخصصی به مدت طولانی‌تر ادامه می‌یابد.

مدیریت یک فرد مبتلا به آسیب نخاعی پیچیده و مادام العمر است که نیاز به یک رویکرد چند رشته‌ای دارد. یک برنامه توانبخشی عملکردی، هدف گرا، میان رشته‌ای باید فرد مبتلا به ضایعه نخاعی را قادر سازد تا زندگی کامل و مستقلی داشته باشد. فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتاردرمانی، پرستاران توانبخشی، مددکاران اجتماعی، روانشناسان و سایر متخصصان بهداشت و مراقبت‌های اجتماعی به عنوان یک تیم تحت هماهنگی یک پزشک متخصص طب فیزیکی یا توانبخشی برای تصمیم گیری در مورد اهداف خاص کار می‌کنند.

برخی از مهمترین اقداماتی که در فرآیند توانبخشی بیمار نخاعی انجام می‌شود عبارتند از:

• فیزیوتراپی
• کاردرمانی
• توانبخشی حرفه‌ای
• توانبخشی رباتیک
• تفریح ​​درمانی

درمان ضایعه نخاعی با فیزیوتراپی

برخی از تکنیک‌های فیزیوتراپی برای درمان ضایعه نخاعی شامل موارد زیر است:

1. تمرینات دامنه حرکتی ( تمرینات غیر فعال در مفاصل و اندام های فلج- تمرینات فعال)
2. تمرینات و حرکات غیر فعال در مفاصل و اندام های فلج
3. تمرینات و حرکات مفاصل غیر فلج
4. آموزش و تمرینات درمانی جهت جا به جایی و انتقال وزن
5. استفاده از بیوفیدبک جهت تلاش آگاهانه برای حرکت عضلات فلج
6. تحریک الکتریکی FES برای تقویت و انقباض عضلانی
7. TENS ، US، گرمادرمانی جهت کاهش درد
8. فیزیوتراپی کف لگن جهت درمان بی اختیاری ادرار و نقص عملکرد جنسی

کاردرمانی در ضایعات نخاعی

کاردرمانی به رشد مجدد مهارت‌های حرکتی ظریف کمک می‌کند. این روش به‌ویژه برای آن‌هایی که در انجام فعالیت‌های روزمره زندگی مانند نشستن و برخاستن از تخت، بهداشت شخصی و غذا خوردن مشکل دارند، مفید است. فرد ممکن است یاد بگیرد که چگونه با اسپاستیسیتی، دیس رفلکسی اتونومیک و درد نوروژنیک به عنوان بخشی از کاردرمانی خود کنار بیاید.

توانبخشی حرفه‌ای در بیماران نخاعی

توانبخشی حرفه ای شامل شناسایی مهارت‌های اساسی و قابلیت‌های فیزیکی و شناختی است که می‌تواند به فرد در هنگام کار کردن کمک کند. از طریق این فرآیند، فرد و تیم او می‌توانند مکان های کاری بالقوه و تجهیزات کمکی مورد نیاز را شناسایی کرده و یک محل کار مناسب را ترتیب دهند.

توانبخشی رباتیک در بیماران ضایعه نخاعی

توانبخشی رباتیک یکی از حوزه‌های پیشرفته در علم پزشکی است که به کمک تکنولوژی‌های نوین، امکان بازگرداندن حرکت و بهبود عملکرد فیزیکی بیماران مبتلا به ضایعات نخاعی را فراهم می‌کند. این روش درمانی با استفاده از سیستم‌های رباتیک و هوش مصنوعی، به بیماران کمک می‌کند تا مهارت‌های حرکتی خود را بازیابی کنند یا در برخی موارد، حتی آن‌ها را بهبود بخشند. تجهیزات رباتیک در توانبخشی ضایعات نخاعی شامل تجهیزات دیگو (DIEGO) و آمادئو (AMADEO) است.

توانبخشی دیگو یک سیستم رباتیک پیشرفته برای توانبخشی اندام فوقانی (دست و بازو) است که عمدتا در بیماران مبتلا به ضایعات نخاعی، سکته مغزی و سایر اختلالات عصبی-عضلانی استفاده می‌شود. این سیستم قابلیت پشتیبانی و حرکت دست و بازو را به صورت سه‌بعدی فراهم می‌کند و با ترکیب هوش مصنوعی، توانایی تشخیص و تطبیق تمرینات با نیازهای بیمار را دارد.

توانبخشی آمادیو یک دستگاه رباتیک مخصوص توانبخشی دست است که به طور خاص برای بیماران با مشکلات حرکتی در دست‌ها طراحی شده است. این دستگاه به ویژه برای بازتوانی بیماران ضایعه نخاعی، سکته مغزی، و دیگر آسیب‌های عصبی که توانایی حرکت انگشتان خود را از دست داده‌اند مفید است.

تفریح ​​درمانی یا شادی درمانی

تفریح ​​درمانی افراد مبتلا به SCI را تشویق می‌کند تا در ورزش، هنر یا سایر فعالیت‌های اوقات فراغت شرکت کنند که می‌توانند باعث افزایش قدرت تحرک این افراد شود. این اقدامات می‌تواند به افراد کمک کند تا به یک سبک زندگی متعادل دست یابند که فرصت‌هایی برای اجتماعی شدن و ابراز وجود فراهم می‌کند.

پرسش و پاسخ درباره ضایعه نخاعی

آیا ضایعه نخاعی درمان قطعی دارد؟

متاسفانه در حال حاضر هیچ راه شناخته شده‌ای برای درمان آسیب نخاعی وجود ندارد. با این حال، محققان به طور مستمر روی درمان‌های جدید، از جمله پروتزها و داروها کار می‌کنند، که ممکن است باعث بازسازی سلول‌های عصبی یا بهبود عملکرد اعصاب باقی‌مانده پس از آسیب نخاعی شود.

مدت زمان ترمیم نخاع چقدر است؟

در افراد مبتلا به ضایعه نخاعی، توانبخشی و مراقبت اغلب برای سال‌های طولانی ادامه می‌یابد. در برخی موارد، فرد ممکن است برخی از عملکردهای بدن را تا ۱۸ ماه پس از آسیب بازیابی کند.

ضایعه نخاعی در کودکان و نوزادان چه علائمی دارد؟

در کودکان و نوزادان، علائم آسیب نخاعی می‌تواند شامل از دست دادن حرکت، ضعف یا فلج و کاهش حس در ناحیه زیر محل آسیب باشد. مشکلات تنفسی، به‌ویژه در صورت درگیر بودن ناحیه گردن، و از دست دادن کنترل مثانه یا روده نیز رایج هستند. علائم دیگر ممکن است شامل اسپاسم عضلانی، تغییرات در رفلکس‌ها و درد یا فشار مداوم در ناحیه کمر باشد. نوزادان ممکن است تحریک‌پذیری، شلی اندام‌ها یا مشکلات تغذیه‌ای نشان دهند. تشخیص زودهنگام و مداخله پزشکی برای دستیابی به بهترین نتایج بسیار مهم است.